ప్రకృతి మాత కోసం ఘన పోరాటం

 

                          

అమితవ్ ఘోష్  గొప్ప నవలాకారుడు, వ్యాస రచయిత, పర్యావరణ పరిరక్షణ కంకణాబద్ధుడు. 2018 లో భారత దేశంలో అత్యున్నత సాహితీ పురస్కారమైన జ్ఞానపీఠ అవార్డును తొలి సారి  గెలుచుకున్న భారతీయ ఆంగ్ల రచయిత. సాహితీ రంగంలో సాహిత్య అకాడమీ, ఆర్థర్ సీ క్లార్క్ అవార్డులతో పాటు, పద్మశ్రీ అవార్డు సైతం సాధించారు. 2009లో రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ లిటరేచర్ ఫెలో గా ఎంపిక అయ్యారు.

 అమితవ్ ఘోష్ ప్రఖ్యాత నవలలు , ది షాడో లైన్స్, ది హంగ్రీ టైడ్, ది కలకత్తా క్రోమోజోమ్, ది సర్కిల్ ఆఫ్ రీజన్ వంటివి ఉన్నాయి. ఆయన నాన్ ఫిక్షన్ రచనల్లో ది నట్మేగ్స్ కర్స్, స్మోక్ అండ్ యాషెస్, వైల్డ్ ఫిక్షన్స్ తదితర రచనలు ఉన్నాయి. అతని శైలి అగ్ని సరస్సులో వికసించిన వజ్రంలా , హృదయాన్ని కదిలిస్తూ , అద్భుతమైన భాషా పటిమతో పాఠకుని అజ్ఞానాన్ని  వదిలిస్తూ  వారిని కార్యోన్ముఖం చేస్తుంది. నల్లమందు వ్యాపారం, వలసవాద చరిత్ర గురించిన నవలాత్రయం సీ ఆఫ్  పాపీస్, రివర్ ఆఫ్ స్మోక్, ఫ్లడ్ ఆఫ్ ఫైర్ మొదలగునవి ఆయన ఐతిహాసిక  రచనా స్థాయికి సాక్ష్యంగా నిలుస్తాయి. అతని సంక్లిష్టమైన కథన రీతులు  భారత్, ఇతర దక్షిణాసియా దేశాల్లోని వ్యక్తిగత, జాతీయ అస్తిత్వాలను పరిశోధనాత్మకంగా ప్రదర్శిస్తాయి.ఆయన రచన “మహా అస్తవ్యస్తత” ( The Great Derangement ,2016)పర్యావరణ విధ్వంసం గురించి , భూమాత రక్షణకై సామాన్యులు, మాన్యులకు కావలసిన నిబద్ధత గురించి చెబుతుంది.

 ప్రపంచ పర్యావరణ సంక్షోభంలో ఎక్కువ బాధ పడేది ఆసియా దేశాలు, మరీ ముఖ్యంగా వాటిల్లోని పేద ప్రజానీకం. బంగ్లాదేశ్ లో 1991లో భోలా తుఫాను మూడు  లక్షల మందిని మింగేసి పదిహేను లక్షల మందినీ నిర్వాసితులను చేసింది.అదే ఏడాది మరో తుఫానులో ఒక లక్షా ముప్పై ఎనిమిది వేల మంది ప్రాణాలు కోల్పోగా వారిలో 90 శాతం మహిళలే.

సముద్ర మట్టంలో గణనీయమైన పెరుగుదల వల్ల భారత్ లో ఐదు కోట్ల మంది, బంగ్లాదేశ్ లో 7.5 కోట్ల మంది, వియత్న్ జనాభాలో పది శాతం మంది నిర్వాసితులయ్యే అవకాశముంది. ఈ గ్లోబల్ వార్మింగ్ వల్ల మన దేశంలో 24 శాతం భూభాగం, పాకిస్తాన్లో ఒక లక్ష ఎకరాలు నిర్జన ప్రదేశాలు అవుతుండగా చైనాలో 2016 నాటికి  ఏటా 65 బిలియన్ డాలర్ల నష్టం వాటిల్లింది.

 హిమాలయ పర్వతం కరిగి వచ్చే మంచు నదుల వల్ల  2008లో బీహార్లో కోసీ  నదికి , 2010లో సింధు నదికి వరదలు వచ్చాయి. భవిష్యత్తు లో ఈ మంచు నదుల వల్ల నీటి కొరత ఏర్పడి దక్షిణ, సౌత్ఈస్ట్ ఆసియాలో యాభై కోట్ల మంది ప్రజల జీవనోపాధికి ముప్పు ఏర్పడవచ్చు. ఆసియా దేశాల్లో ఆధునిక  జీవన శైలి అల్ప సంఖ్యాకులకి మాత్రమే పనికొచ్చేది. ఐరోపా, ఆసియా మధ్య పరస్పర చర్య ఫలితమే ఈ ఆధునికత.17 వ శతాబ్దిలో భారత్లో ముసిం, జైన, హిందూ మేధావులు ఎంతో మేధో  కృషి చేశారు.

 చైనాలో సహజ వాయువు, మయన్మార్ లో ఆయిల్ పరిశ్రమల చారిత్రక అభివృద్ధి గురించి చెబుతూ అమితవ్ ఘోష్ రాస్తూ పాశ్చాత్య దేశాల ఏకైక ఆధునికతను విమర్శించి బహుళ ఆధునికతలు ఉన్నాయని రాస్తాడు. ప్రపంచంలో నౌకా నిర్మాణ పరిశ్రమ అభివృద్ధి, కార్బన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రారంభానికి భారత దేశ పాత్రను వివరిస్తాడు. బొంబాయికి చెందిన వాడియా కుటుంబం ఐరోపా, అమెరికాల్లోని నౌకా నిర్మాణ పరిశ్రమ తో గొప్పగా పోటీ పడగలిగింది. బ్రిటీషు వారి 1835 చట్టం.వాల్ భారత్ నౌకా నిర్మాణ పరిశ్రమ ప్రగతి కుంటువడి పోయింది.  సామ్రాజ్య వాద పాశవిక బలం మూలాన ఆసియా సంపద, అధికారం పోగొట్టుకుని వలస ప్రజలకు సోమరితనం బిరుదు వచ్చి చేరింది. భారత్ దేశంలో పారిశ్రామికీకరణ ముందుగా జరిగుంటే సంక్షోభం కూడా ముందుగానే వచ్చేది. ఇక్కడ మహాత్మా గాంధీ, చైనాలో తావోయిస్టులు,  బౌద్ధులు, కన్ఫ్యూషియస్ మత అనుయాయులు, మయన్మార్ లో యూ థాంట్ ( 1961- 71) ల మధ్య ఐ రా స ప్రధాన కార్యదర్శి) మొదలగువారు పారిశ్రామికీకరణ, వినియోగవాదాలను వ్యతిరేకించారు. ఈ నాడు ఆసియా వాతావరణ సంక్షోభాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసే స్థితి ఏ మాత్రం లేదు.

 వాతావరణ మార్పులు స్వేచ్ఛా భావానికి తీవ్ర అడ్డంకిగా మారాయి. జ్ఞానోదయ యుగం(ఎన్లైటెన్మెంట్ era)లో ప్రకృతిని జయించని దేశాలు చరిత్ర ప్రాంగణం చేరలేదని లేదా ఆవల ఉన్నాయని అనుకునేవారు.ఆసియా దేశాలు సైతం పాశ్చాత్య నమూనాను అనుసరిస్తూ,  ఈ దేశాల రచయితలు రాజకీయ నిబద్ధత తో , పురోగతిపై మక్కువతో  సర్రియలిజం, ఎక్స్ప్రెషనిజం, పోస్ట్ కలోనియల్, పోస్ట్ మోడర్న్ వాదాలు స్వీకరించారు. దక్షిణాసియా శక్తి సామర్థ్యాలు అస్తిత్వం, మతం, కులం, జాయిన్, భాషా, లైంగిక హక్కులపై కేంద్రీకరించారు.సాహిత్యం, రాజకీయాలు ఆత్మ ఆవిష్కరణ మార్గాలుగా చూశారు కానీ నూతన భవిష్యత్తు దర్శించలేకపోయారు.

 బొగ్గు స్థానంలో ఆయిల్ వచ్చి అమెరికా, బ్రిటన్ దేశాల శిష్ట వర్గాలకు అదృశ్య శక్తి వచ్చింది. ఇంటర్నెట్లో భావాల ఘర్షణ ఉన్నా నిజమైన అధికారం డీప్ స్టేట్ ( కార్పేటు, పాలనా వ్యవస్థల మిశ్రమానికి ) హస్త గతం అయింది. ప్రత్యామ్నాయ రాజకీయ భావి మాయమై  మార్కెట్ శక్తుల దురాక్రమణ , హింసలకు దారి తీసింది. వ్యక్తిగత ఊహ నుంచి రాజకీయవేత్తలు, కళాకారులు బయట పడని పక్షంలో భావి తరాల నిందార్హత కు గురవుతాయి.

 ఆంగ్లో ప్రాంత దేశాలైన అమెరికా, బ్రిటన్, కెనడా, న్యూజిలాండ్ ,ఆస్ట్రేలియా లాంటివి వాతావరణ  సంక్షోభాన్ని రాజకీయంగా కాదన్నా  సైనిక రంగంలో అంగీకరిస్తున్నాయి. ఈ సమస్య దేశీయ మరియు అంతర్జాతీయ సమస్య కూడా.అలా కాదంటే అది జాతీయ రాజ్య పరిణామ పథాన్ని తిరస్కరించడమే కానీ మరొకటి కాదు.

  ప్రపంచంలో ఆధిపత్య దేశాలు  నేటివ్ ప్రపంచ వ్యవస్థను నిలబెట్టాలని సైనిక దురాక్రమణ, సరిహద్దుల మూసివేత, రాజకీయ, వాతావరణ శరణార్థుల ను రానీయక పోవడం చేస్తున్నాయి. అధికారాన్ని తిరిగి పంపిణీ చేసే భాష కూడా అదృశ్యమైంది. నిజానికి  ఈ సంక్షోభ పరిష్కారం లో అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు మన కన్నా మరింత బాధ్యత ఉంది.

ఈ సంక్షోభ వ్యతిరేక పోరులో జనించే నవ తరం ప్రకృతి, ఇతర ప్రాణులతో తన సాన్నిహిత్యం గుర్తిస్తుంది. పాత కొత్తల మేలు కలయిక తో నూతన కళా సాహిత్యాలను సృష్టిస్తుంది. జాతీయ రాజ్యాలు వాతావరణ వ్యతిరేక ప్రజా ఉద్యమాలను జాతీయ భద్రతా కోణంలో చూస్తుంటే  భూమాతని రక్షించే పోరాటంలో జీవిత పవిత్రతను  గుర్తించే శక్తులను అన్నింటినీ కలుపుకుని ముందుకు సాగాలి.

( published in June 5,2026 in aneka page  in Telugu Prabha daily)