లాటిన్ అమెరికా కి చెందిన ప్రఖ్యాత నవలా రచయిత్రి ఇసాబెల్ అయిన్దే 1942 లో పెరూ రాజధాని లిమాలో జన్మించారు. తనకు రెండేళ్ల వయసులో దౌత్య అధికారి అయిన తండ్రి టొమాస్ అయిన్దే విడాకుల వల్ల కుటుంబానికి దూరమైనందున తల్లి ఫ్రాన్సీస్కా యోనా బారోస్ తో కలిసి తన మాతామహుల దగ్గరకు వెళ్ళాల్సి వచ్చింది. ఆమె అమ్మమ్మ కథనా శక్తి భావి రచయిత్రి ఇసాబెల్ పై అపార ప్రభావం చూపించింది. తర్వాత మారు తండ్రితో కలిసి కుటుంబం కొంతకాలం బొలీవియా, లెబనాన్ లలో ఉండి తిరిగి 1958 లో చిలీ దేశానికి వచ్చారు. 1973లో ఆమె బంధువు, సోషలిస్టు ప్రధాని సాల్వడార్ అయిన్దే ప్రభుత్వం అమెరికా దన్నుతో జరిగిన అగుస్టో పినోఛే సైనిక తిరుగుబాటు తర్వాత ఇసాబెల్ చిలీని వీడారు. కొంత కాలం వెనిజులా లో, చివరకు అమెరికాలో స్థిరపడ్డారు. ఆమె పాత్రికేయురాలుగా, టీవీ జర్నలిస్టుగా పనిచేశారు.
ఇసాబెల్ సంప్రదాయ సంకెళ్లు తెంచుకొని స్త్రీవాద రచయిత్రిగా కొనసాగారు. ఆమె పై
రష్యన్ సాహిత్యం, డిటెక్టివ్ సాహిత్య రచయితలైన అగాథ క్రిస్టీ, ఆర్థర్ కానన్ డోయల్ లతో పాటు తోటి లాటిన్ అమెరికా రచయితలు మార్క్వెజ్, లోసా, బోర్జెస్ ల ప్రభావముంది. చరిత్ర ప్రత్యక్ష సాక్షిగా ,ఊహాశక్తి , కథన నైపుణ్యం వల్ల ప్రపంచ సాహితీ చరిత్రలో ఒక గొప్ప స్థానం సంపాదించారు. ఆమె సాహిత్యంలో “ది హౌస్ ఆఫ్ ది స్పిరిట్స్,” “ఇన్స్ ఆఫ్ మై సోల్,” “డాటర్ ఆఫ్ ఫార్చ్యూన్,” “పోర్ట్రైట్ ఇన్ సెపియా,” “పౌలా.” “ది సోల్ ఆఫ్ ఎ విమెన్” మొదలగు ముఖ్యమైన రచనలు ఉన్నాయి. ఆమె రచనలు ఇరవై ఏడు భాషల్లో అనువాదం అయ్యాయి. ఆమె 2004 లో అమెరికా అకాడెమీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్స్ లో సభ్యత్వం పొందారు.
స్టీఫెన్ హార్ట్ అనే విమర్శకుడు ఆమె నవలలో కథనం స్త్రీ కేంద్రకంగా ఉంటుందని , ఆమె నవలలపై గాబ్రియల్ గార్షియా మార్క్వెజ్ ప్రభావంఉన్నా ,అది ఒకటే ఆధారం కాదని అన్నారు. ఆమె యూరోపియన్ దృక్పథాన్ని తిరస్కరించి ,నూతన అమెరికన్ వాస్తవికత రూపాంతరాన్ని ను ఒక అడుగు ముందుకు తీసుకుని వెళ్లారు.స్త్రీ శరీరాలపై పితృస్వామ్య , రాజ్య అణచివేత ఆమె నవలలో కనిపిస్తుంది అని స్టీఫెన్ హార్ట్ రాశారు.
ఎడ్వర్డో గాలియానో తన “ఓపెన్ వీన్స్ ఆఫ్ లాటిన్ అమెరికా” పుస్తకంలో నాటి పరిస్థితి వివరించారు. 1888 బ్రిటీష్ వారు చిలీ అధ్యక్షుడు బాల్మసేడ ను నైట్రేట్ ప్రాంతాలను జాతీయం చేస్తానని ప్రకటించిన పిదప అంతర్యుద్ధంలో ముంచి పదవీచ్యుతుని చేశారు. 1929 నుంచి దాదాపు యాభై ఏళ్లలో రాగి గనుల నుంచి ప్రవేటు కంపెనీలు అనకొండ, కేన్నికాట్ 4 బిలియన్ డాలర్లను అమెరికాకు పంపాయి. 1973లో రాగి గనుల జాతీయం అని ప్రకటించగానే సోవియెట్ దురాక్రమణ జరగనున్నట్లు విష ప్రచారం చేశారు. సాల్వడార్ అయిన్దే ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తర్వాత ప్రజలపై హత్యలు, అపహరణలు, అదృశ్యం చేయటం అనే రూపాల్లో తీవ్ర అణచివేత సాగింది. నియంతృత్వ పాలనలో జాతీయ పరిశ్రమల్లో సగం మళ్ళీ పాత యాజమానుల పరం కావడం, పౌర హక్కులు మృగ్యం కావడం జరిగింది.
సైమన్ కొలియర్, విలియం ఎఫ్. సేటర్ తమ పుస్తకం “ఏ హిస్టరీ ఆఫ్ చిలీ 1808-1994”
లో పేర్కొన్నట్లు సైనిక తిరుగుబాటు తర్వాత సాల్వడార్ పార్టీ కార్యకర్తలను వేటాడారు. శాంటియాగో స్టేడియం లో ఏడు వేల మందిని ఇంటరాగేట్ చేశారు. జైళ్లు విస్తరించాయి. మజిలాన్ జలసంధి లోని డాసన్ దీవికి కేబినెట్ మంత్రులతో సహా, పిసాగువా, తల్కోహుఅనో బే లో కీరీకీన దీవికి ప్రజల్ని పంపారు. లక్షలాది మంది దేశం నుంచి బహిష్కరించబడ్డారు. 1980 నాటికి లక్షలాది మంది ప్రవాసం వెళ్ళారు
ఆమె రచనలలో ఒకవైపు వ్యక్తిగత ,కుటుంబ జీవితాలు, మరోవైపు చరిత్ర రెండు జమిలిగా నడుస్తాయి. జేన్ ఆస్టిన్ నవలలు చదివితే ఫ్రెంచ్ విప్లవం జరిగినట్లే తెలియదని ఒక విమర్శకుడు అన్నాడు. ఇసాబెల్ అయిన్దే నవలలు చదివితే చిలీ రాజకీయ చరిత్ర పరిణామాలు తెలియకుండా ఉండవు.
ప్రస్తుత నవల “ఇవా లూనా” లో ప్రధాన పాత్రధారి జీవన సాగరంలో ఆటు పోట్లని, చిలీలో
సైనిక పాలనకు ప్రతిగా విద్యార్థుల ప్రజల తిరుగుబాటు రాజకీయ వ్యతిరేకుల అదృశ్యం, జైళ్లలో చిత్రహింసలు, గెరిల్లా పోరాటం చిత్రిస్తూ తన కథాకథన నైపుణ్యంతో తన నవలను ఆపకుండా చదివిస్తారు. సమాజంలో అనాధ పిల్లల, పని పిల్లల పాట్లు ,కుటుంబ- సామాజిక- రాజకీయ వ్యవస్థలలోని అంతర్గత అణిచివేతలను అవి మనుషుల జీవితాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేస్తాయనే సత్యాన్ని రచయిత్రి ఒక చలన చిత్రంలా పాఠకుల ముందు చూపించిన తీరు ప్రశంసనీయం.
ఇవా తల్లి కాన్సులో ఒక ఉదాసీన స్వభావం గల ప్రొఫెసర్ జేమ్స్ ను వివాహమాడుతుంది. ఒకరోజు ఆమె తన తోటలో పాము కాటు కు గురైన ఒక ఇండియన్ తోటమాలిని కాపాడి అతనికి సపర్యలు చేసే క్రమంలో సన్నిహితమై ఫలితంగా ఇవాకు జన్మనిస్తుంది . చిన్నతనంలో ఇవా కు ఎన్నో కథలు చెప్తుంది .కాల క్రమంలో ఆహారం తీసుకునే క్రమంలో కాన్సులో గొంతులో ఎముక ఇరుక్కుని ఆమె మరణిస్తుంది. ప్రొఫెసర్ దగ్గర పనిచేసే స్త్రీ ఎల్విరా ఇవా లూనా కు గాడ్ మదర్ గా ఉంటుంది. ప్రొఫెసర్ మరణం తర్వాత అనాధగా మారిన ఇవా లూనా పని పిల్లగా మారుతుంది.
తనను తక్కువగా చూసి పని నుంచి ఉపశాంతి కోసం కనీసం తనకు ఇష్టమైన ఒక సముద్ర పెయింటింగ్ కూడా చూడనీయని యజమానురాలి పట్ల కోపంతో ఆమె విగ్ ను లాగి ఇంటి నుంచి పారిపోయినా , మరో చోట యజమాని క్యాబినెట్ మంత్రి అశుద్ధ పాత్రను అతడి నెత్తిమీద కుమ్మరించినా, చివరకు తనకు ఆశ్రయించిన వేశ్య గృహ యజమానురాలు పోలీసు దాడి సమయంలో తన్ను వదిలి పారిపోయినా ఇవా జీవితంలో భయపడక ముందడుగు వేస్తుంది. ఆమెకు మరో వీధి బాలుడు హుబెర్టో నారంజో సాయం చేస్తుంటాడు. కథలు చెప్పడంలో ఇవా ప్రజ్ఞ ప్రతిన అందరికీ ఆమెను దగ్గర చేస్తుంది. రహదారిపై దిక్కు లేక తిరిగే ఇవాను తన ఇంటికి తీసుకెళ్ళి రియాద్ తన భార్య జులేమాను పరిచయం చేస్తాడు. తన సొంత అంగడి ఉన్న రియాద్ తన కజిన్ కమల్ కు ఆశ్రయం ఇస్తాడు. రియాద్ భార్య జులేమా అనాకారి భర్తను సహించలేక అసంతృప్తి చెంది, అతని కజిన్ కమల్ ను వశపరుచుకుని ,అతడు వెళ్లిపోవడం తట్టుకోలేక మానసిక మాంద్యానికి గురవుతుంది.ఆమె తాను తుపాకీతో కాల్చుకొని ఆత్మహత్య చేసుకుంటే ఆ నేరం ఇవాపై పడి పోలీసులు ఆమెను చిత్రహింసలు పెడతారు. రియాద్ పోలీసులకు లంచమిచ్చి ఆమెను కాపాడుతాడు.
లాటిన్ అమెరికా సమాజంలో స్త్రీలు పితృస్వామ్య కుటుంబ వ్యవస్థ లో, సమాజంలో అణిచివేతకు గురవటం, పోలీసులు వేశ్య గృహాల పట్ల లంచాలు మరిగినా ఒక్కోసారి దాడులు చేయటం , మూసపోసిన సామాజిక లైంగిక పాత్రను తిరస్కరించిన ట్రాన్స్ సెక్సువల్ మెలిసియో/ మిమి ఎదుర్కొన్న కష్టాలు , వేశ్యల తిరుగుబాటు తరువాత పోలీసు దాడుల వల్ల యజమానురాలు హుబెర్టో నారంజో సోదరిగా చూడమని ఉంచిన ఇవా లూనా ను వదిలి పారిపోవడం నవల్లో ఎన్నో మలుపులు.
మరోవైపు రోల్ఫ్ కార్లె తన తల్లి కోరికపై తన పీడక తండ్రి నుంచి తప్పించుకుని తూర్పు ఐరోపా నుంచి లాటిన్ అమెరికా లో దేశానికి వస్తాడు. అక్కడ తన మామ రూపర్ట్ దగ్గర ఉండి, పని నేర్చుకుంటూ తన కజిన్స్ తో స్వేచ్ఛా ప్రేమ కలాపాలు సాగిస్తాడు. తరువాత అరాబెనా సాయంతో ఒక పాత్రికేయుడుగా, ఫోటోగ్రాఫర్ గా మారి గెరిల్లా ఉద్యమ నేతగా మారిన హుబెర్టో నారంజో ను సైతం కలుస్తాడు
ఈ నవలలో రచయిత్రి సమాంతరంగా దేశ చరిత్రను కూడా వర్ణిస్తారు. నియంత చనిపోగానే సామాన్యులు అతని ఎండాకాల భవనాన్ని ఆక్రమించడం, తోటల్లో , మేడ మెట్టపై , పాలరాతి కారిడార్లు లో మందిరాల్లో, స్నాన గదుల్లో సామాన్యులు తమ నెలవు ఏర్పాటు చేసుకుంటారు.ఇలాంటి ఘటనలు తిరుగుబాటు సమయంలో శ్రీలంకలో కూడా చోటు చేసుకోవడం చూశాం.
రోల్ఫ్ కార్లె ఫోటోగ్రాఫర్ గా మారి ఎదుగుతున్నప్పుడు బూటకపు ఎన్నికల్లో ఒక జనరల్ ఎన్నికవుతాడు. ప్రతిపక్షాలు ,విద్యార్థులు, చర్చి సైనికులలో అసంతృప్తి పెరుగుతుంది .తిరుగుబాటు చేసిన విద్యార్థులపై కాల్పులు. అసంతృప్తి పెరిగి జైళ్లు నిండుతాయి. రాజ్య పాశవికత విఫలమై అమెరికా ఎంబసీ ఇచ్చిన విమానంలో జనరల్ పారిపోయి అధికారంలోకి నూతన అధ్యక్షుడు వస్తాడు .
గెరిల్లా నేతగా మారిన తన స్నేహితుడు హుబెర్టో నారంజో ఇవాకు మరలా కలిసి సన్నిహితమవుతాడు. ఆమె సహకారంతో తన సహచరులను జైలు నుంచి విడిపించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. అయితే అతడి విప్లవ జగత్తులో కేవలం పురుషులకే కానీ స్త్రీలకు చోటు లేదని ,సహాయక పాత్ర మాత్రమే అని తెలిసిన తరువాత ఇవా తన సొంత మార్గం ఎన్నుకుంటుంది. తాను ఫ్యాక్టరీలో పనిచేసేటప్పుడు చూసి తన వశపరచుకోవాలని ప్రయత్నించిన సైనికాధికారి ప్రయత్నాలు ఫలించవు. ఇవా లూనా లో గొప్పతనం ఏమిటంటే తనకు సహాయం చేసిన స్నేహితురాలు, ట్రాన్స్ సెక్సువల్ మిమిలో తల్లి, చెల్లి ,సహచరిని చూడగలుగుతుంది .లోకానికి మాత్రం మిమి అందమే కావాలి. ఇవా అందరికీ సాయంచేస్తూ తన మానసిక స్వేచ్ఛను ఎవరికీ సరెండర్ చేయదు. ఇవా టీవీలో ప్రదర్శన కి రచనలు రాయడం, పేరు పొందడం, గెరిల్లా నేత నారంజో లొంగుబాటు కు సహకరించమని జనరల్ రోడ్రిగ్స్ కోరినా తిరస్కరించి రోల్ఫ్ కార్లె తో స్థిరపడుతుంది .
ఈ నవలలో ఇవా లూనా తన అనుభవాల నుంచి నేర్చుకుంటూ, తన వ్యక్తిత్వాన్ని, ఆస్తిత్వాన్ని కాపాడుకుంటూ ,పితృ స్వామిక వ్యవస్థ ,సామాజిక అణచివేతలను అధిగమిస్తూ తనదైన దారిలో పురోగమిస్తుంది. తాను మొదట తండ్రిలా అనుకున్న రియాద్ తనను పోలీసుల చిత్ర హింసలు నుంచి కాపాడినపుడు కృతజ్ఞతా భావం తో , సోదరి అని చాలా సార్లు ఆదుకున్న హుబెర్టో నరేంజ లతో ఆమె సన్నిహిత సంబంధం నుంచి కృతజ్ఞతాపూర్వక, ప్రేమ పూరిత,లైంగిక సంబంధంగా మారటానికి సంప్రదాయ భావనలు అడ్డురావు. వాటి నుంచి బయటపడే దానికి చేసిన ఆమె స్వేచ్ఛా ఆత్మకు చిహ్నాలు.
ఇవా లూనా అంటే 'జీవన చందమామ.' ఆమె పాత్ర జీవిత ప్రవాహానికి , సానుభూతి కిరణ స్పర్శకు సంకేతం. ఆమె ఊహా జగత్తులో రచనా ప్రపంచంలో నియమాలు, పాత్రలు, ఘటనలు ఆమె సమకూర్చినవి , వాస్తవ ప్రపంచం కన్నా బలవత్తరమైన ,మరింత కాలం ఉండే రూపురేఖలు.
No comments:
Post a Comment